Koło ratunkowe do łodzi

Koło ratunkowe do łodzi

Koło ratunkowe to nieodłączny element wyposażenia jednostki pływającej, niezależnie od jej wielkości czy przeznaczenia. To podstawowy środek ratunkowy, który w sytuacji zagrożenia może uratować życie. Dzięki swojej wyporności i charakterystycznej, dobrze widocznej konstrukcji, umożliwia szybkie udzielenie pomocy osobie, która wypadła za burtę. Obecność koła ratunkowego na pokładzie nie jest jedynie kwestią rozsądku czy troski o bezpieczeństwo – to także obowiązek wynikający z przepisów prawa. Jakie koło ratunkowe wybrać na swoją łódź? Zapraszamy do lektury.

Czy koło ratunkowe to obowiązkowy element łodzi?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 5 listopada 2010 r. oraz polskimi przepisami dotyczącymi żeglugi śródlądowej, jednostki pływające muszą być wyposażone w koło ratunkowe z nietonącą liną o średnicy 8-11 mm i długości 30 metrów. Dokładne wymogi, np. ile kół ratunkowych musi być na danej łodzi, zależą od długości jednostki, napędu (mechanicznego lub brak) oraz rejonu żeglugi. Koła ratunkowe powinny być zgodne z normą europejską EN 14144.

Jakie są rodzaje kół ratunkowych?

Choć dla wielu osób koło ratunkowe kojarzy się wyłącznie z klasycznym, pomarańczowym modelem z liną, w rzeczywistości występuje kilka rodzajów, różniących się budową, materiałem wykonania oraz przeznaczeniem. Dzięki temu możliwe jest dopasowanie odpowiedniego typu koła do specyfiki miejsca i rodzaju zagrożeń wodnych.

Standardowe koła ratunkowe

Standardowe koło ratunkowe to najbardziej rozpowszechniony i rozpoznawalny typ sprzętu ratowniczego, który często można spotkać na basenach, plażach, pomostach czy małych łodziach. Budowa to klasyczne koło o średnicy ok. 70–75 cm, z dużym otworem wewnętrznym umożliwiającym wygodne chwycenie lub wsunięcie ramion. Materiał z jakiego wykonane jest koło, to najczęściej tworzywo sztuczne o dużej wyporności, odporne na działanie wody i promieni UV. W starszych modelach stosowano także korek czy piankę, obecnie przeważają lekkie, wytrzymałe materiały syntetyczne. Wokół koła zwykle znajduje się lina ratownicza (uchwytowa), która ułatwia złapanie koła przez osobę poszkodowaną oraz umożliwia ciągnięcie go przez ratownika.

Koła ratunkowe SOLAS

SOLAS, czyli Safety of Life at Sea, to międzynarodowa konwencja dotycząca bezpieczeństwa życia na morzu, uchwalona pod auspicjami Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO). Jej głównym celem jest ustanowienie jednolitych, obowiązujących na całym świecie standardów, które mają chronić życie ludzkie podczas żeglugi. Konwencja reguluje kwestie związane z budową i wyposażeniem statków, ich systemami ratunkowymi i przeciwpożarowymi, a także procedurami postępowania w sytuacjach awaryjnych. Dzięki niej wprowadzono m.in. standardy dotyczące obowiązkowego wyposażenia statków w środki ratunkowe, takie jak koła ratunkowe spełniające odpowiednie wymogi wyporności, widoczności czy odporności na uszkodzenia.

Oto lista wymagań, jakie musi spełniać koło ratunkowe zgodnie z konwencją SOLAS:

Na każdej burcie statku powinno znajdować się co najmniej jedno koło ratunkowe, a dodatkowe w pobliżu rufy.
Koła muszą być umieszczone w miejscach łatwo dostępnych i widocznych.
Średnica zewnętrzna koła nie może przekraczać 800 mm, a średnica wewnętrzna musi wynosić co najmniej 400 mm.
Koło powinno utrzymać na powierzchni wody co najmniej 14 kg żelaza przez 24 godziny.
Materiał wypornościowy musi być odporny na działanie warunków atmosferycznych, oleju i wody morskiej. Nie może to być korek, trzcina, wióry korkowe ani inny materiał, który mógłby nasiąknąć wodą lub ulec zniszczeniu.
Co najmniej jedno koło ratunkowe na każdej burcie statku powinno być wyposażone w linę ratunkową o długości dwukrotnie większej niż wysokość mocowania nad linią wodną lub 30 metrów – w zależności od tego, która wartość jest większa.
Lina powinna mieć średnicę minimum 9,5 mm i wytrzymałość na zerwanie nie mniejszą niż 6000 N.
Co najmniej połowa kół ratunkowych musi być wyposażona w samoczynne światła ratunkowe świecące światłem białym lub migające z częstotliwością 50–70 błysków na minutę.
Każde koło ratunkowe powinno być oznakowane nazwą statku i portem macierzystym.
Każde koło powinno być wyposażone w taśmę odblaskową o szerokości co najmniej 5 cm, rozmieszczoną w czterech równych miejscach na obwodzie.

Koła ratunkowe z rzutką

Koło ratunkowe z rzutką to odmiana klasycznego koła, wzbogacona o dodatkowy element w postaci liny lub specjalnego zasobnika, który umożliwia szybkie i precyzyjne podanie pomocy osobie znajdującej się w wodzie. Pod względem budowy samo koło zachowuje standardowy kształt i wymiary, wykonane jest z lekkiego, odpornego na uszkodzenia materiału wypornościowego i pokryte jaskrawą, dobrze widoczną powłoką. Najważniejszym uzupełnieniem jest lina ratownicza o długości zazwyczaj od kilkunastu do kilkudziesięciu metrów, która połączona jest z kołem. Często zwinięta jest ona w specjalny worek lub zasobnik – tzw. rzutkę – co pozwala na łatwe i celne rzucenie jej w stronę osoby potrzebującej pomocy. Dzięki takiemu rozwiązaniu ratownik nie tylko dostarcza poszkodowanemu koło, ale również zachowuje możliwość przyciągnięcia go do brzegu czy łodzi.

Jaka lina do koła ratunkowego?

Skoro mowa o „rzutce”, to warto dodać jeszcze kilka słów o samej linie do koła ratunkowego. Najczęściej stosuje się linę wykonaną z materiałów syntetycznych, takich jak polipropylen, które nie chłoną wody, są lekkie, pływające i odporne na działanie promieni słonecznych oraz soli morskiej. Lina powinna być dobrze widoczna, dlatego często ma kolor jaskrawy – pomarańczowy, żółty lub biały. Jej średnica wynosi zazwyczaj od 8 do 10 mm, co zapewnia wygodny chwyt, a jednocześnie nie obciąża nadmiernie koła.

W przepisach SOLAS określono, że lina ratunkowa powinna mieć co najmniej 9,5 mm średnicy i wytrzymałość na zerwanie minimum 6000 N. Jej długość nie może być przypadkowa – musi wynosić co najmniej dwukrotność wysokości, na której koło jest zamocowane nad linią wodną, lub 30 metrów, w zależności od tego, która wartość jest większa. Taki zapas długości umożliwia skuteczne użycie liny zarówno z pokładu statku, jak i z brzegu.

Jak poprawnie rzucać koło ratunkowe?

Rzucenie koła ratunkowego wydaje się proste, ale w praktyce wymaga zachowania kilku zasad, które zwiększają szansę, że trafi ono do osoby potrzebującej pomocy i faktycznie zostanie wykorzystane.

Przede wszystkim przed rzutem należy upewnić się, że lina nie jest splątana – powinna być ułożona swobodnie i gotowa do rozwinięcia. Koło chwyta się zdecydowanym ruchem za obwód lub za linę, a następnie kieruje w stronę poszkodowanego. Rzut nie powinien być celowany bezpośrednio w niego, aby nie spowodować urazu, tylko w jego pobliże – najlepiej metr, dwa za osobą w wodzie, tak aby mogła się do niego obrócić i dosięgnąć. Dzięki takiej technice lina napina się w wodzie, a koło łatwiej dociera do poszkodowanego.

Podczas akcji należy utrzymywać kontakt wzrokowy i głosowy z osobą w wodzie, dodając jej otuchy i instruując, co ma zrobić. Po uchwyceniu koła przez poszkodowanego ratownik lub osoba udzielająca pomocy zaczyna ostrożnie przyciągać go do brzegu czy łodzi, cały czas kontrolując napięcie liny i stabilność w wodzie. W przypadku silnego nurtu albo wiatru należy ustawić jednostkę pływającą pod wiatr oraz dostosować kierunek rzutu tak, aby koło spłynęło w stronę tonącego.

Co zamiast koła ratunkowego?

Na łodzi można znaleźć różne środki asekuracyjne, takie jak rzutki ratownicze, bojki czy pasy typu „węgorz”, które w pewnych sytuacjach mogą ułatwić akcję ratunkową. Trzeba jednak podkreślić, że żaden z tych sprzętów nie zastąpi w pełni koła ratunkowego. To właśnie koło, dzięki swojej wyporności, widoczności i możliwości szybkiego podania, zapewnia poszkodowanemu najpewniejsze wsparcie w wodzie. Jest łatwe do uchwycenia, nie wymaga specjalnych umiejętności od osoby tonącej i umożliwia utrzymanie się na powierzchni przez dłuższy czas, aż do momentu dotarcia pomocy. Dlatego na jednostkach pływających nic nie zapewni takiej skuteczności i funkcjonalności jak klasyczne koło ratunkowe, które pozostaje podstawowym i niezastąpionym elementem wyposażenia.