Kotwica elektryczna do łodzi – jak wybrać wyciągarkę kotwiczną i pasującą kotwicę

Kotwica elektryczna do łodzi – jak wybrać wyciągarkę kotwiczną i pasującą kotwicę

Kotwica elektryczna do łodzi to w praktyce elektryczna wyciągarka kotwiczna, nazywana też windą kotwiczną. Urządzenie opuszcza i podnosi kotwicę po naciśnięciu przycisku lub pilota, więc nie trzeba przechodzić na dziób ani wybierać mokrej liny rękami. Fraza ma jednak dwa znaczenia. Część osób szuka pod nią silnika dziobowego z funkcją kotwicy GPS, który utrzymuje łódź w miejscu bez opuszczania czegokolwiek na dno. Poniżej omówiono oba rozwiązania, sposób doboru wyciągarki i kotwicy, montaż krok po kroku oraz najważniejsze parametry techniczne.

Czym jest kotwica elektryczna do łodzi i jak działa?

Kotwica elektryczna do łodzi podnosi i opuszcza kotwicę silnikiem elektrycznym zamiast siłą rąk. Silnik z przekładnią obraca bęben z nawiniętą liną albo kółko łańcuchowe, a sterowanie odbywa się pilotem bezprzewodowym, przyciskami na obudowie lub włącznikiem nożnym.

Wyciągarka kotwiczna zamiast ręcznego wybierania liny

Wyciągarka zwalnia z dźwigania mokrej liny i kotwicy, a najwięcej daje przy samotnym pływaniu. Sternik może ustawić łódź silnikiem i jednocześnie opuścić kotwicę pilotem, bez przechodzenia na dziób przy fali i wietrze. W typowym modelu dla łodzi wędkarskiej silnik napędza przez przekładnię szpulę z liną plecioną. Lina przechodzi przez rolkę prowadzącą wysuniętą poza burtę, dzięki czemu nie ociera o kadłub. Komplet uzupełnia stalowa linka zabezpieczająca, która trzyma podniesioną kotwicę podczas płynięcia.

Autodeploy, czyli kiedy wyciągarka zatrzymuje się sama

Wyciągarka z funkcją Autodeploy zatrzymuje się sama w chwili, gdy kotwica osiągnie dno. Wystarczy jedno naciśnięcie przycisku, a wyłącznik krańcowy przerywa opuszczanie po odciążeniu liny. W podstawowych modelach kotwicę opuszcza się, trzymając przycisk „dół” przez cały czas. Przy podnoszeniu większość urządzeń pracuje tylko do momentu puszczenia przycisku, co daje pełną kontrolę nad ostatnimi metrami liny.

Funkcja Autodeploy jest wymagana, gdy wyciągarka ma stać w schowku, komorze lub bakiście. Wtedy operator nie widzi szpuli i nie może kontrolować opuszczania ręcznie.

Rodzaje kotwic elektrycznych do łodzi

Łodzie wędkarskie i pontony potrzebują wyciągarki bębnowej na linę, jachty windy łańcuchowej, a największe jednostki napędu hydraulicznego. O wyborze decyduje przede wszystkim wielkość łodzi.

Wyciągarki bębnowe 12V na linę

Wyciągarka bębnowa 12V to właściwy wybór dla łodzi wędkarskiej, motorówki i pontonu, a zarazem najpopularniejsza grupa wśród właścicieli łodzi rekreacyjnych. Takie wyciągarki są stosunkowo tanie, montuje się je bez przetwornicy napięcia, a cała lina nawija się na bęben. Typowy uciąg mieści się w przedziale od 25 do 45 lbs, czyli od około 11 do 20,5 kg. Współpracuje z kotwicą typu RIVER lub GRZYBEK, ale też z lekką kotwicą składaną albo kotwicą Bruce czy Delta, jeśli rolka jest dopasowana do jej kształtu.

Windy łańcuchowe dla jachtów

Winda łańcuchowa jest potrzebna na jachcie lub większej łodzi motorowej, która kotwiczy na łańcuchu. Pracuje z łańcuchem kalibrowanym według normy DIN 766 lub wycofanej, ale wciąż używanej w oznaczeniach łańcuchów normy ISO 4565, najczęściej o średnicy od 6 do 12 mm, i występuje w dwóch układach.

Winda pozioma sprawdza się, gdy schowek kotwiczny jest płytki, a łańcuch ma niewiele miejsca na opadanie.
Winda pionowa jest zalecana przy dużym schowku kotwicznym, opadzie łańcucha powyżej około 40 cm i wystarczającej przestrzeni montażowej.

Wciągarki hydrauliczne

Wciągarka hydrauliczna ma sens dopiero na jachtach powyżej 15 m, gdzie kotwica może ważyć ponad 50 kg. Daje największą siłę przy niewielkich gabarytach i pracuje ciszej, ale wymaga pompy hydraulicznej i osobnych przewodów.

Na łodzi wędkarskiej do 6 m winda łańcuchowa zwykle nie ma uzasadnienia. Sam łańcuch 8 mm o długości 20 m waży około 40 kg, do tego dochodzi komora łańcuchowa, a prosta wyciągarka na linę z kotwicą RIVER wykonuje tę samą pracę.

Dobór kotwicy do długości i masy jednostki

Wyciągarkę dobiera się do masy łodzi na wodzie razem z załogą i osprzętem, a nie tylko do długości kadłuba. Dwie łodzie o długości 5 m mogą się różnić masą o kilkaset kilogramów, a to ona decyduje o sile, z jaką łódź szarpie liną.

Uciąg a maksymalny ciężar kotwicy

Uciąg wyciągarki musi mieć wyraźny zapas względem masy kotwicy, bo przy podnoszeniu dochodzi opór wody, zassanie kotwicy w dnie i ciężar mokrej liny. Producenci podają uciąg w funtach (lbs) oraz maksymalny lub zalecany ciężar kotwicy. Przykładowo wyciągarka o uciągu 45 lbs, czyli 20,5 kg, ma zalecaną kotwicę do 14 kg. Model 25 lbs (11,34 kg) jest przewidziany dla kotwicy maksymalnie 11,34 kg, a zalecana masa to 9,07 kg.

Przy dnie mulistym, ilastym lub gliniastym opór przy wyrywaniu kotwicy rośnie, dlatego lepiej wybrać model z zapasem niż pracować na granicy możliwości silnika.

Moc dla większych łodzi i jachtów

Na większych łodziach moc dobiera się do łącznej masy kotwicy i łańcucha. Łańcuch 8 mm waży około 2 kg na metr, więc przy głębokości 20 m wyciągarka podnosi dodatkowo około 40 kg.

Na morzu i w słonej wodzie konieczny jest model w wersji morskiej, przystosowany do pracy w słonej wodzie.

Jaka kotwica, gdy na pokładzie jest kotwica elektryczna do łodzi?

Do elektrycznej wyciągarki pasuje kotwica, która po podniesieniu stabilnie opiera się o rolkę kotwiczną. Na rzekach i jeziorach to najczęściej typ RIVER lub GRZYBEK, na morzu kotwica Bruce lub pługowa (np. Delta), a w lekkich łodziach i pontonach także kotwica składana. Klasyczny gumowo-metalowy ciężarek się nie sprawdza.

Kotwica RIVER na rzeki i jeziora

To najczęściej stosowana kotwica w łodziach do 7 m długości. Ma ramiona, które wbijają się w dno, więc nie wymaga dodatkowego łańcucha ani wypuszczania bardzo długiej liny. Najpopularniejsze rozmiary to RIVER 20 (około 9 kg) i RIVER 30 (13,6 kg).

Kotwica GRZYBEK na miękkie dno

Kotwica GRZYBEK to najlepszy wybór na akweny o miękkim, mulistym dnie. Działa podobnie jak RIVER, a przy tej samej masie ma mniejszą średnicę, co ułatwia montaż na rolce w ciasnym dziobie. Kotwice RIVER i GRZYBEK są dostępne w przedziale od 3,5 do 13,6 kg.

Bruce i kotwica pługowa na morze

Duże jednostki i jachty kotwiczące na morzu powinny mieć kotwicę pługową z łańcuchem lub liną z ołowiem. Kotwice Bruce do łodzi i mniejszych jachtów są dostępne w wagach od około 3 do 15 kg. Kotwice pługowe i Bruce do około 15 kg współpracują z prowadnicą kotwicy, pod warunkiem że rolka jest dopasowana do kształtu ich trzonu i lemiesza, a nie do ramion kotwicy RIVER.

Kotwica składana i Danforth dla lekkich łodzi

Kotwica składana to najlżejsza opcja do pontonu i małej łodzi, a przy wyciągarce ma tę zaletę, że nie wymaga dużej mocy silnika. Najmniejsze modele ważą poniżej 1 kg, a po złożeniu ramion zajmują niewiele miejsca w bakiście. Kotwica Danforth ma płaskie, ruchome łapy, które dobrze wbijają się w piasek i muł, przy niewielkiej masie własnej. Obie wymagają rolki, na której płaskie łapy lub złożone ramiona nie będą się obracać podczas płynięcia.

Co powinno być w zestawie kotwiczny?

Kompletny zestaw zawiera sześć elementów potrzebnych do montażu. Różnice między sprzedawcami są duże, dlatego przed zakupem warto sprawdzić każdy z nich.

wyciągarkę z liną nawiniętą na szpulę,
rolkę prowadzącą lub stalowe ramię z rolką,
stalową linkę zabezpieczającą z karabińczykiem,
okablowanie z bezpiecznikiem (często dwa przewody po 5 m),
pilot bezprzewodowy,
śruby montażowe.

Część wyciągarek nie ma rolki kotwicznej w zestawie, więc trzeba ją dokupić osobno.

Zaczepiona kotwica i kotwiczenie w nurcie

Zaczepionej kotwicy nie wyrywa się wyciągarką ani silnikiem łodzi ciągnącym od rufy. Łódź podpływa nad kotwicę i dalej, a kotwicę wyciąga się w kierunku przeciwnym do tego, w którym została rzucona. Jeśli to nie pomaga, linę przecina się nożem. W nurcie rzeki kotwiczy się wyłącznie z dziobu.

Co zrobić, gdy kotwica utknie w dnie?

Kotwica zaczepiona o korzeń, kamień lub zatopiony konar przenosi na wyciągarkę obciążenie, którego przekładnia nie jest w stanie bezpiecznie udźwignąć. Dlatego przy pierwszym wyraźnym oporze wyciągarkę trzeba zatrzymać.

Zatrzymaj wyciągarkę, gdy silnik wyraźnie zwalnia lub lina przestaje się nawijać. Modele z ochroną przed przeciążeniem wyłączą się same, ale nie warto na tym polegać.
Wybierz luz liny i podpłyń powoli nad kotwicę, a następnie kilka metrów dalej w kierunku przeciwnym do tego, w którym kotwica była rzucona.
Podnieś kotwicę pionowo krótkimi ruchami wyciągarki albo ręcznie. Zmiana kąta ciągnięcia zwykle wystarcza, żeby ramiona kotwicy wysunęły się spod przeszkody.
Przetnij linę, jeśli kotwica nadal nie puszcza, a łódź zaczyna się przechylać lub nurt ją znosi. Strata kotwicy jest tańsza niż wywrotka.

Na łowiskach z zaczepami, takimi jak zatopione drzewa czy kamieniste dno, warto zastosować linkę zrywową z bojką, przymocowaną do korony kotwicy. Pozwala ona wyciągnąć kotwicę od przeciwnej strony, bez szarpania liną główną. Nóż do przecięcia liny powinien być zawsze w zasięgu ręki, a nie w schowku na rufie.

Dlaczego nie kotwiczyć za rufę w nurcie

Rufa większości łodzi wędkarskich jest niska, a pawęż ma wycięcie pod silnik zaburtowy. Łódź zakotwiczona za rufę w nurcie ustawia się tą najniższą częścią pod prąd, więc woda napiera na pawęż i może wlewać się do środka. Zakotwiczona z dziobu łódź sama obraca się dziobem do nurtu, który rozcina wodę. Z tego powodu wyciągarkę montuje się na dziobie, a kotwiczenie za rufę na rzece jest błędem, który na silnym nurcie może skończyć się zalaniem łodzi. Przed kotwiczeniem wyłącznie za rufę ostrzegają też kursy bezpieczeństwa łodzi zatwierdzane przez NASBLA, wskazując ryzyko zalania i wywrotki.

Kotwica elektryczna do łodzi czy silnik dziobowy z funkcją kotwicy GPS

Kotwica elektryczna do łodzi sprawdza się lepiej przy wielogodzinnym staniu w jednym miejscu i w silnym nurcie, a silnik dziobowy z GPS przy częstej zmianie stanowiska na wodach stojących. Silnik nie opuszcza niczego na dno. Na podstawie sygnału GPS cały czas koryguje pozycję łodzi i wraca do zapisanego punktu. Minn Kota nazywa tę funkcję Spot-Lock i uruchamia korektę, gdy łódź oddali się o około 1,5 m (5 stóp). Podobne rozwiązania oferują Garmin, Lowrance, MotorGuide i Haswing.

Silnik dziobowy potrzebuje tylko takiej głębokości, aby zanurzyć śrubę, i nie wymaga wypuszczania długiej liny. Kotwica wygrywa tam, gdzie akumulator musi wystarczyć na cały dzień, bo prąd pobiera tylko przy opuszczaniu i podnoszeniu. Przy pływaniu zarówno po rzekach, jak i po jeziorach dobrym rozwiązaniem jest połączenie obu systemów, czyli wyciągarki kotwicznej na nurt rzeki i silnika dziobowego z GPS na wody stojące.

Konserwacja i woda słona

Najważniejsze w konserwacji są płukanie wyciągarki słodką wodą po każdym pływaniu oraz kontrola liny i styków elektrycznych przed sezonem. Pominięcie tych czynności najczęściej kończy się korozją styków lub zatarciem przekładni.

Po każdym pływaniu opłucz wyciągarkę, rolkę i linę słodką wodą, zwłaszcza po słonej wodzie.
Co kilka wypraw sprawdź linę na całej długości. Przetarcia przy rolce i w miejscu zawiązania szekli wymagają natychmiastowej wymiany liny.
Przed sezonem dokręć zaciski przewodów, sprawdź bezpiecznik i zabezpiecz styki preparatem antykorozyjnym.
Co jeden lub dwa sezony wymień baterie w pilocie.
W zapasie warto mieć szczotki silnika i uszczelki, które zużywają się najszybciej.

Na wodach morskich trzeba stosować modele przeznaczone do słonej wody, z elementami ze stali nierdzewnej, anodowanego aluminium lub tworzyw z powłoką chroniącą przed erozją.

Kotwica elektryczna podsumowanie

O tym, czy kotwica elektryczna do łodzi spełni swoje zadanie, decyduje przede wszystkim kotwica, a nie sama wyciągarka. Nawet najlepsza wyciągarka nie utrzyma łodzi z ciężarkiem, który podskakuje na rolce i plącze linę na szpuli. Przed zakupem warto sprawdzić kadłub, dobrać kotwicę i upewnić się, że instalacja elektryczna udźwignie wyciągarkę.