Odbijacze do łodzi – gdzie powiesić, jak mocować, ile pompować

Odbijacze do łodzi – gdzie powiesić, jak mocować, ile pompować

Odbijacze do łodzi to niepozorne, ale niezwykle ważne elementy wyposażenia, które decydują o bezpieczeństwie kadłuba podczas postoju i cumowania. Chronią jednostkę przed otarciami, wgnieceniami i innymi uszkodzeniami, jakie mogą powstać w kontakcie z nabrzeżem czy innymi łodziami. Aby jednak spełniały swoją funkcję, trzeba je nie tylko mieć na pokładzie, ale także odpowiednio rozmieścić, właściwie zamocować i napompować do zalecanego ciśnienia. Gdzie najlepiej powiesić odbijacze? Jakich węzłów używać do ich mocowania? Ile powietrza powinno się w nich znaleźć, by skutecznie chroniły łódź?

Czym jest odbijacz do łodzi?

Odbijacz do łodzi, nazywany też odbojnikiem, to elastyczny element ochronny z tworzywa sztucznego lub gumy, najczęściej wypełniony powietrzem lub pianką, który wiesza się na burcie jednostki pływającej, aby zabezpieczyć ją przed otarciami, wgnieceniami i innymi uszkodzeniami podczas postoju przy nabrzeżu, kei lub przy innej łodzi. Odbijacze do łodzi występują w różnych kształtach i rozmiarach, dzięki czemu można je dopasować do rodzaju i wielkości łodzi.

Czy odbijacze do łodzi są obowiązkowe?

Tak. W Polsce obowiązek wyposażenia łodzi w odbijacze wynika z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 listopada 2010 r. w sprawie wymagań technicznych i wyposażenia statków żeglugi śródlądowej. Według polskich przepisów na wodach śródlądowych łodzie o długości powyżej 3,5 metra muszą być wyposażone w odbijacze w liczbie odpowiedniej do rozmiaru jednostki.

Jakie są rodzaje odbijaczy do łodzi?

Wyróżnia się kilka głównych rodzajów odbijaczy, które pełnią tę samą funkcję ochronną, ale sprawdzają się w różnych sytuacjach i warunkach eksploatacyjnych.

Odbijacz dziobowy

Odbijacz dziobowy to specjalny typ odbijacza przeznaczony do ochrony przedniej części łodzi, czyli dziobu, który jest szczególnie narażony na uderzenia podczas cumowania dziobem do kei czy pomostu. Mocuje się go bezpośrednio na dziobie – zwykle za pomocą linek lub specjalnych uchwytów – tak, aby obejmował centralną część kadłuba i wystawał w miejscu styku z nabrzeżem. Ma on charakterystyczny półokrągły lub litery „V” kształt, dopasowany do profilu dziobu, a wykonany jest najczęściej z wytrzymałego tworzywa sztucznego wypełnionego powietrzem lub pianką amortyzującą uderzenia. Zalecany jest zwłaszcza wtedy, gdy jednostka często cumuje dziobem, np. w marinach o ograniczonej przestrzeni, przy niskich pomostach albo w miejscach, gdzie burtowe odbijacze nie zapewniają pełnej ochrony.

Odbijacz rufowy

Odbijacz rufowy to rodzaj odbijacza chroniący tylną część jednostki, czyli rufę, która podobnie jak dziób jest narażona na uszkodzenia podczas manewrów i postoju. Mocuje się go bezpośrednio na rufie – najczęściej przy pawęży lub w miejscach, gdzie łódź styka się z nabrzeżem podczas cumowania tyłem. Ma on kształt półokrągły, litery „U” lub specjalnie profilowany, aby dopasować się do linii rufy, i wykonywany jest z elastycznego tworzywa wypełnionego powietrzem bądź pianką amortyzującą nacisk. Odbijacz rufowy jest szczególnie zalecany, gdy jednostka często cumuje rufą do kei, co zdarza się w wielu portach i marinach, a także w przypadku łodzi z wystającym silnikiem zaburtowym, który wymaga dodatkowej ochrony.

Odbijacz cylindryczny

Odbijacz cylindryczny to najpopularniejszy i najbardziej uniwersalny typ odbijacza, stosowany zarówno na łodziach motorowych, jak i żaglowych. Mocuje się go wzdłuż burty jednostki, zazwyczaj przy pomocy linek przewleczonych przez oczka umieszczone na końcach odbijacza, tak aby swobodnie zwisał w miejscu narażonym na kontakt z nabrzeżem lub inną łodzią. Zbudowany jest z wytrzymałego tworzywa sztucznego, zwykle PVC, wypełnionego powietrzem, co pozwala mu skutecznie amortyzować nacisk i uderzenia. Odbijacze cylindryczne występują w różnych rozmiarach i długościach, dzięki czemu można je dopasować do wielkości jednostki; zalecane są szczególnie do codziennego cumowania i manewrowania w marinach, gdzie ryzyko otarć i kolizji burtowych jest największe.

Odbijacz kulisty

Odbijacz kulisty to mocny i dobrze amortyzujący typ odbijacza, który ze względu na swój okrągły kształt zapewnia dużą powierzchnię ochronną. Mocuje się go zazwyczaj na burcie w miejscach szczególnie narażonych na silny nacisk, a także na dziobie lub rufie, gdzie tradycyjne cylindryczne odbijacze mogłyby nie wystarczyć. Zbudowany jest z grubej warstwy elastycznego tworzywa sztucznego wypełnionego powietrzem, co daje mu dużą wyporność i odporność na odkształcenia. Odbijacze kuliste są szczególnie zalecane przy większych jednostkach, podczas postoju w portach o wysokich nabrzeżach, w warunkach silnego falowania oraz w miejscach, gdzie łódź narażona jest na punktowy nacisk lub kontakt z ostrymi krawędziami.

Odbijacz płaski

Odbijacz płaski to kompaktowy rodzaj odbijacza, którego kształt przypomina spłaszczony prostokąt lub deskę, dzięki czemu zajmuje mniej miejsca niż klasyczne cylindryczne modele. Mocuje się go na burcie jednostki, najczęściej w miejscach o ograniczonej przestrzeni manewrowej, gdzie standardowe odbijacze mogłyby się klinować lub nie spełniać swojej funkcji. Zbudowany jest z elastycznego tworzywa sztucznego, często wypełnionego pianką, co sprawia, że nie wymaga dopompowywania i jest odporny na przebicia. Odbijacze płaskie są zalecane zwłaszcza w wąskich marinach, przy niskich pomostach, między sąsiadującymi łodziami oraz tam, gdzie jednostka wymaga dodatkowej ochrony na ograniczonej przestrzeni.

Odbijacz pomostowy

Odbijacz pomostowy to element ochronny montowany bezpośrednio na nabrzeżu, kei lub pomoście, a nie na samej łodzi. Mocuje się go do krawędzi lub powierzchni pomostu – najczęściej przy użyciu śrub, wkrętów lub specjalnych uchwytów – w miejscach, gdzie jednostki cumują i stykają się kadłubem z brzegiem. Zbudowany jest z wytrzymałego, elastycznego tworzywa sztucznego (PVC, guma) w formie profilu cylindrycznego, półokrągłego albo płaskiego, czasem z wypełnieniem amortyzującym. Odbijacz pomostowy jest szczególnie zalecany w marinach, portach i na prywatnych pomostach, gdzie cumuje wiele łodzi i istnieje ryzyko uszkodzenia kadłuba przy częstym dobijaniu lub w czasie falowania.

Gdzie mocować odbijacze do łodzi?

W zależności od konstrukcji łodzi odbijacze można mocować:

Do relingów – najpopularniejszy sposób mocowania w przypadku jachtów.
Do uchwytów burtowych – jeśli łódź nie posiada relingów.
Do knag dziobowych lub rufowych – alternatywa dla relingów.
Do szyn odbijaczy – jeśli są na wyposażeniu łodzi.

Ile odbijaczy do łodzi potrzebujesz?

Przyjmuje się zasadę co najmniej jeden odbijacz na każde 2–3 metry długości kadłuba plus jeden dodatkowy – np. łódź o długości 6 metrów powinna mieć minimum 5 odbijaczy. Warto jednak pamiętać, że przy cumowaniu w trudniejszych warunkach (wysokie nabrzeże, silne falowanie, ciasne miejsce w marinie) dobrze jest mieć kilka odbijaczy więcej, aby móc je rozmieścić w strategicznych punktach – na dziobie, rufie i burcie.

Jak wiązać odbijacze do łodzi?

Odbijacze do łodzi najlepiej mocować za pomocą prostych, ale pewnych węzłów, które pozwalają szybko je założyć i zdjąć.

Węzeł cumowniczy (knagowy) – do mocowania odbijacza na knadze.
Sztyk prosty – prosty i szybki sposób wiązania do relingu.
Węzeł pałkowy (bowline) – tworzy mocną, stałą pętlę.
Półsztyk pojedynczy lub podwójny – łatwy do szybkiego zawiązania i rozwiązania, dobry do regulacji wysokości odbijacza.
Ósemka – zabezpieczająca, stosowana jako węzeł końcowy, by lina nie wysunęła się z uchwytu odbijacza.

Pompowanie odbijaczy do łodzi?

Odbijacze do łodzi najczęściej wypełniane są powietrzem i wymagają odpowiedniego ciśnienia, aby dobrze amortyzowały uderzenia, a jednocześnie nie były zbyt twarde. Standardowo producenci zalecają pompowanie do ok. 0,2 bara (2,9 PSI) – to wystarczająco, by odbijacz zachował elastyczność i nie pękł pod wpływem nacisku. Zbyt mocno napompowany odbijacz staje się twardy i mniej skuteczny w tłumieniu energii, a dodatkowo jest bardziej podatny na uszkodzenia.

Etykieta żeglarska, czyli dobre praktyki używania odbijaczy do łodzi 

Etykieta żeglarska, to niepisany zbiór dobrych praktyk i zwyczajów, które ułatwiają życie na wodzie i świadczą o doświadczeniu żeglarza. Warto zatem je znać. Oto dobre praktyki etykiety żeglarskiej dotyczące używania odbijaczy:

Zawsze zakładaj odbijacze przed podejściem do kei lub innej łodzi – nigdy w ostatniej chwili.
Zdejmuj lub podciągaj odbijacze podczas żeglugi – pozostawione na burcie na otwartej wodzie wyglądają nieestetycznie i uchodzą za brak dbałości o zasady.
Utrzymuj odbijacze w czystości – brudne zostawiają ślady na burcie i źle świadczą o załodze.
Sprawdzaj ich ciśnienie i stan techniczny – niedopompowane lub uszkodzone nie spełniają swojej roli.
Dostosowuj wysokość do nabrzeża lub burty sąsiedniej jednostki – odbijacz powinien pracować w miejscu styku, a nie zwisać bez użyteczności.

Odbijacze do łodzi to proste, ale niezwykle skuteczne zabezpieczenie, bez którego trudno wyobrazić sobie bezpieczne cumowanie. Odpowiednio dobrane, właściwie rozmieszczone i napompowane nie tylko chronią kadłub przed uszkodzeniami, lecz także świadczą o dbałości załogi o jednostkę i przestrzeganiu żeglarskiej etykiety. Dzięki nim każda wizyta w porcie staje się bezpieczniejsza i bardziej komfortowa – zarówno dla właściciela łodzi, jak i jego sąsiadów przy kei.